Regio Utrecht wil groeien en kwaliteit versterken

Met tienduizenden nieuwe woningen en meer ruimte voor bedrijvigheid neemt Utrecht haar verantwoordelijkheid. Bij deze regionale opgave met landelijke impact is support van het Rijk onmisbaar. Dat vraagt om bestuurlijke verbinding en een consistente gezamenlijke stem in Den Haag. Susanne Schilderman en Maurits Hoeve over de urgentie en de Utrechtse aanpak.

Tekst: Hans Hajée Fotografie: Marcel Krijgsman
 
“Utrecht is een aantrekkelijke regio: centraal gelegen, met hoogwaardige voorzieningen, volop natuur en recreatiemogelijkheden plus een breed cultureel aanbod,” zegt Maurits Hoeve, secretaris-directeur MRU West. “Uitdaging is om deze kwaliteiten te behouden en versterken bij de forse groeiopgave in de komende periode. Dat lukt alleen met een krachtige regionale samenwerking. Ook moeten de Utrechtse belangen effectief worden behartigd.”
 
Verbindende schakel
Precies dat is de opgave van de Metropoolregio Utrecht, kortweg MRU. “We zijn geen extra bestuurslaag, maar een verbindende schakel tussen twee netwerkorganisaties van gemeenten – Regio Amersfoort en MRU West (voorheen U10) – en de provincie Utrecht. Ook fungeert de MRU als gezamenlijke spreekbuis richting politiek en overheid, in Nederland en steeds vaker ook in Europa.”
 
Heart of Health
Bestuurders en gemeentelijke en provinciale directeuren treffen elkaar regelmatig in MRU-verband. “Wij stemmen ontwikkelingen en prioriteiten af en bewaken het collectieve regionale verhaal,” verduidelijkt Hoeve. De ruimtelijk-economische opgaven staan daarbij centraal. Ook is veel aandacht voor Utrecht als Heart of Health: een regio waar oplossingen worden ontwikkeld waardoor mensen fysiek, mentaal en sociaal gezonder leven.
 
Herkenbare opgaven
Bij het bepalen van regionale speerpunten is nadrukkelijk ruimte voor de inbreng van bedrijfsleven en kennisinstellingen. “Daartoe is de EBU een belangrijke gesprekspartner. Ook het mkb herkent de opgaven waarvoor wij staan. Onderwerpen als woonruimte voor medewerkers, bereikbaarheid en netcongestie raken veel ondernemers.”
 
Vanzelfsprekende samenwerking
De noodzaak tot regionale samenwerking vloeit ook voort uit het gedrag van inwoners, stelt de Utrechtse wethouder Susanne Schilderman. Haar portefeuille omvat onder meer ruimtelijke ordening, economische zaken en financiën. “Iemand woont, werkt, winkelt en recreëert op verschillende plekken. Dat vraagt om een gezamenlijke aanpak. Zeker bij de grootschalige gebiedsontwikkelingen van de komende jaren.”
 
Groot-Merwede
De wethouder doelt onder andere op Groot-Merwede, de belangrijkste nieuwbouwlocatie van Nederland. Dit gebied bestaat uit de Merwedekanaalzone en Westraven in Utrecht en de Nieuwegeinse Galecopperzoom. Samen met Rijnenburg is hier in de toekomst plek voor 63.000 tot 75.000 woningen en 40.000 arbeidsplaatsen.
“Groot-Merwede wordt mede ontwikkeld om ruimte te bieden aan de bevolkingsgroei in de regio. In een aantal gemeenten waaronder Utrecht is sprake is van een geboorteoverschot.”
 
Volop gewoond
In een deel van de Merwedekanaalzone wordt al volop gewoond. Binnenkort start de volgende fase langs het Merwedekanaal richting de A12. “Naarmate er meer wordt gebouwd, komt het gebied scherper op het netvlies van de inwoners,” verwacht Schilderman.
Waar het eerste deel van Groot-Merwede binnen de stad Utrecht ontstaat, ligt Rijnenburg dichtbij Nieuwegein en IJsselstein. “Toekomstige bewoners zullen veel gebruikmaken van voorzieningen in deze steden. Daarom werken we nauw samen bij de ontwikkeling van het gebied.”
 
1,8 miljard euro
Cruciaal voor Groot-Merwede is de bereikbaarheid per openbaar vervoer. “Met vereende krachten heeft de regio zich sterk gemaakt voor de benodigde investeringen in de Merwedelijn,” benadrukt MRU West secretaris-directeur Hoeve. “Met succes, want in november 2025 zegde het Rijk een extra investering toe van ruim 560 miljoen euro in deze rechtstreekse tramverbinding met Utrecht Centraal.”
Met de al eerder toegezegde middelen door Rijk, de gemeenten Utrecht en Nieuwegein, provincie Utrecht en private partijen is nu in totaal circa 1,8 miljard euro beschikbaar. “Om de verbinding door te trekken naar Rijnenburg is aanvullende financiering nodig. Rijk en regio blijven hierover in gesprek.”
 
Ruggengraat
“Groot-Merwede is niet zomaar een bouwlocatie,” zegt Schilderman. “Het is de grootste woningbouwopgave van Nederland, precies op de plek waar de druk het hoogst is. Hier bouwen we aan de toekomst van onze regio én van Nederland. Maar dat kan alleen als de bereikbaarheid meegroeit. De Merwedelijn is geen luxe, maar de ruggengraat van dit gebied.”
 
Ruimte voor bedrijvigheid
De relatie tussen groei en bereikbaarheid is ook elders in de regio aan de orde. “Bij zogenaamde regiopoorten als Driebergen-Zeist, Breukelen en Houten is al geïnvesteerd in infrastructuur. Dit maakt het tot logische locaties om in de nabijheid woningen en bedrijvigheid te ontwikkelen,” zegt Hoeve. Hij wijst op het verband tussen wonen en werken. “Inwoners willen graag een baan in de buurt op een aantrekkelijke, goed bereikbare werklocatie. Die samenhang wordt wel eens uit het oog verloren. Daarom blijven we het belang benadrukken van voldoende ruimte voor bedrijvigheid.”
 
Spannend
Voor de toekomstige ontwikkeling van de regio Utrecht is de Rijksoverheid de belangrijkste stakeholder. “Daarom is de vorming van een nieuw kabinet altijd een spannende fase,” aldus Schilderman. “Al voor de totstandkoming van de verkiezingsprogramma’s hebben we onze wensen en ambities voor het voetlicht gebracht. Veel onderwerpen die de regio raken, zijn gelukkig terug te vinden in het coalitieakkoord. Op het gebied van woningbouw, maar ook bij randvoorwaarden zoals netcongestie en de stikstofproblematiek. Als het gaat om infrastructuur is de A27 bij Amelisweerd specifiek benoemd.” Dit veelbesproken snelwegdeel wordt verbreed binnen de bestaande ruimte.
 
Regionaal investeren
Ook op economisch gebied ziet de wethouder aanknopingspunten voor de regio. “In het regeerakkoord is aandacht voor innovatieve bedrijvigheid, maar zeker ook voor het concurrentievermogen en economische groei in algemene zin.” Schilderman pleit ervoor dat investeringen die deze groei bevorderen ook regionaal worden ingezet. “ROM Utrecht Region vervult een gewaardeerde rol als uitvoerder en aanjager.”
 
Van woorden naar daden
De bordesscène is achter de rug; het is tijd voor actie. “De goede voornemens in het regeerakkoord moeten nu worden omgezet in daden via regelgeving en budgetten. Dat dit gebeurt met een minderheidskabinet zal voor alle betrokkenen wennen zijn. Ook voor de regio, met een lobby die moet leiden tot een breed draagvlak voor het Utrechtse belang in de Tweede Kamer.”
 
Verantwoordelijkheid nemen
De nationale impact vormt daarbij een sterke troef. “Utrecht is een landelijk verkeers- en ov-knooppunt. Ook de grote uitbreidingsopgave die wij op ons nemen, brengt Nederland verder.”
Die opgave hangt wat Schilderman betreft samen met de sterke uitgangspositie van Utrecht. “We staan voor enorme keuzes die niet alleen Utrecht, maar heel Nederland raken. Al jarenlang zijn we een van de meest competitieve regio’s van Europa. Met onze groeiambitie en de bijbehorende uitdagingen neemt Utrecht haar verantwoordelijkheid, maar die verantwoordelijkheid kunnen we niet alleen dragen. Dit is het moment om door te pakken. Dat zijn we aan onze stand verplicht.”
 

CONSISTENTE VERBINDING
Belangenbehartiging is een kwestie van lange adem, weet Maurits Hoeve. “Nog geen half jaar na de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 worden nu de gemeenteraden gekozen. Dit zorgt opnieuw voor andere aanspreekpunten en veel nieuwe bestuurders.
Bij deze dynamiek borgt de Metropoolregio Utrecht een consistente verbinding tussen gemeenten, provincie en het Rijk. Zo kunnen we de regionale boodschap succesvol blijven uitdragen.”