Verhaaltje van NonVerbaaltje

In een werkomgeving waar tijd schaars is en druk hoog, vertrouwen we vaak op snelle indrukken. Een frons, wegkijkende collega of gesloten houding kan in een fractie van een seconde worden geïnterpreteerd als weerstand, desinteresse of zelfs conflict.
 
Maar die reflex is gevaarlijker dan we denken. Want wat we waarnemen, is niet altijd hetzelfde als wat we invullen.
 
Welkom in de wereld van de narrative bias; onze aangeboren neiging om verhalen te maken op basis van beperkte informatie bij non-verbale signalen.
 
Het brein houdt niet van open eindes. Een onduidelijke gezichtsuitdrukking voelt als een vraagteken dat we instinctief willen invullen. Dat kwam evolutionair van pas; snel beoordelen kon overleven betekenen. In een zakelijke context zorgt diezelfde reflex echter voor ruis.
 
Tijdens een maandelijkse projectupdate presenteert een medewerker een nieuw voorstel. Halverwege ziet ze haar manager fronsen, zijn armen kruisen en achterover leunen. Daardoor ontstaat de directe gedachte: “Hij vindt dit voorstel helemaal niets”. De medewerker voelt spanning, gaat sneller praten en slaat details over, wat de presentatie inderdaad minder sterk maakt.
 
Na afloop blijkt dat de manager zich had geconcentreerd op één financieel cijfer dat hem niet helemaal logisch leek. De houding had niets te maken met haar presentatievaardigheden of de kwaliteit van het idee.
 
De interpretatie van de lichaamstaal van de manager verandert direct het gedrag van de medewerker en was in dit geval onnodig en ongunstig. De sleutel is simpel maar uitdagend: scheid observatie van interpretatie.
 
1. Beschrijf wat je feitelijk ziet
 
Alsof je een camera bent.
Niet: “Mijn collega is ongeïnteresseerd”.
Wel: “Ze kijkt regelmatig naar haar laptop en stelt geen vragen”.
 
2. Verzamel signalen in clusters
 
Lichaamstaal is zelden eenduidig. Pas als meerdere signalen dezelfde kant op wijzen, ontstaat betekenis.
 
3. Bedenk minimaal drie mogelijke verklaringen
 
Een kleine mentale oefening die aannames neutraliseert.
“Hij fronst… hij kan kritisch zijn, moe zijn of iets anders overdenken.”
 
4. Check je interpretatie als het belangrijk is
 
Een simpele vraag zoals “Hoe kijk jij hiernaar?” voorkomt misverstanden.
 
Een goede waarnemer ziet gedrag zonder er meteen een oordeel aan te verbinden.
 
Isabelle van de Nadort
specialist non-verbale communicatie
 
www.nonverbaaltje.nl
info@nonverbaaltje.nl
 
Foto: Linh Kruger
www.linhkruger.com